مازندران – آرینا خبر – رامین حسن زاده – استان مازندران این ظرفیت را دارد تا با شکل گیری رفتارهای محترمانه و حرفه ای و در نظر داشتن ارزش های برجسته اخلاقی و ایجاد اعتماد و انسجام در بین مدیران رسانه های خود همراه با انجام کارهای گروهی و مشترک رسانه ای و تبلیغاتی و کسب درآمدهای تبلیغاتی به یک جایگاه ممتاز و به یک امپراتوری و قدرت رسانه‌ای منسجم و بی‌نظیر و تاثیرگذار تبدیل شود.

  رامین حسن زاده - فعال رسانه ای و مدیر مسئول آرینا خبر 

   پایگاه خبری و اطلاع رسانی ایرانیان

مقدمه

استان مازندران با برخورداری از پیشینه‌ای غنی فرهنگی و اجتماعی، موقعیت استراتژیک و جمعیتی قابل توجه تحصیل کرده، از ظرفیت‌های بی‌نظیری برای تبدیل شدن به یک قطب رسانه‌ای و تبلیغاتی قدرتمند در کشور و منطقه غرب آسیا برخوردار است که می تواند سبب جهت دهی درست به افکار عمومی شود.

با این حال، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که برخلاف تعداد بالای رسانه‌های فعال مخصوصا رسانه های اینترنتی و مجازی، این استان فاقد یک امپراتوری و قدرت رسانه‌ای منسجم و بی‌نظیر است که بتواند به عنوان یک مرجع واحد و تأثیرگذار در سطح ملی و فراملی ایفای نقش کند.

این گزارش به واکاوی یا بازنگری و تحلیل علل نبود امپراتوری و قدرت منسجم و موثر رسانه‌ای در مازندران و ریشه‌های این نقیصه ساختاری می‌پردازد.

۱- کثرت کمی در برابر پراکندگی کیفی

نخستین و مهم‌ترین عامل، تضاد میان تعداد زیاد رسانه‌ها و فقدان اعتماد و انسجام و انجام کار گروهی میان آن‌ها است.

آمارها نشان می‌دهد که مازندران با دارا بودن بیش از ۵۰۰ رسانه دارای پروانه و مجوز رسمی، رتبه ای ممتاز در کشور را از این حیث به خود اختصاص داده است.

با این حال، این وسعت عددی رسانه های دارای هویت و شناسنامه و دارای پروانه و مجوز به معنای قدرت بی نظیر و تاثیر گذار رسانه ای در مازندران نیست.

کیفیت نشریات محلی در استان مازندران برجسته و عالی نیست و بسیاری از رسانه ها به علت مشکلات متعدد مالی و نداشتن درآمد از رسالت اصلی خود فاصله گرفته‌اند که نشان از ناپایداری بسیاری از این رسانه‌ها دارد.

 به عبارت دیگر به جای یک شبکه منسجم و تاثیرگذار رسانه ای، با انبوهی از رسانه‌های کوچک، پراکنده و اغلب ناپایدار که اعتمادی به یکدیگر ندارند مواجه هستیم که هرکدام به صورت جزیره‌ای عمل می‌کنند.

۲- اقتصاد شکننده، عامل اصلی ناپایداری فعالیت خوب رسانه ها

مسائل اقتصادی را باید مهم‌ترین مانع بر سر راه شکل‌گیری یک امپراتوری قدرتمند رسانه‌ای در استان مازندران دانست.

رسانه‌های مازندران با مشکلات عدیده‌ای همچون کمبود کاغذ، فشار هزینه‌ها، وابستگی به آگهی‌های دولتی و نبود سرمایه‌گذار خصوصی و نداشتن درآمدهای تبلیغاتی دست و پنجه نرم می‌کنند.

به نوعی می توان گفت که رسانه های استان مازندران با مشکلات فراوان اقتصادی و درآمدی و هزینه ها مواجه‌اند.

این ضعف اقتصادی نه تنها بقای رسانه‌ها را تهدید می‌کند، بلکه آن‌ها را از تبدیل شدن به نهادهایی قدرتمند و مستقل بازمی‌دارد.

یک امپراتوری رسانه‌ای در یک منطقه و یا استان به مانند استان مازندران نیازمند جذب سرمایه‌گذاری کلان، فراهم آوردن زیرساخت‌های پیشرفته و داشتن نیروی انسانی متخصص و متعهد است که در شرایط فعلی اقتصادی استان مازندران تحقق آن برای رسانه ها دشوار به نظر می‌رسد.

وابستگی به منابع دولتی و مدیران سیاسی و مراکز قدرت و ارتباطات سیاسی و ارتباطات امنیتی نیز استقلال رسانه‌ها را خدشه‌دار کرده و از شکل‌گیری رقابت سالم و پویا و توسعه رسانه ها و تاثیرگذاری موثر آنها جلوگیری می‌کند.

۳- ناکارآمدی در مدیریت و سیاست‌گذاری اداری برای رسانه ها

سبک‌های مدیریتی نامناسب و عدم آشنایی مدیران اداری و سیاسی با فرهنگ ارتباط صحیح با رسانه ها، یکی دیگر از معضلات و مشکلات اساسی رسانه ها در استان مازندران است.

تحقیقات نشان می دهد که الگوی مدیریتی موجود در سیستم اداری استان مازندران، ترکیبی از سبک‌های است که در آن به هنجارها و ارزش‌های صحیح و حرفه ای رفتار درست با رسانه ها کمتر توجه می شود و در چنین وضعیتی بایدها و نبایدها به درستی مشخص نیست و کارکنان الگوی رفتار صحیح سازمانی با رسانه ها را نمی‌دانند و پیروی از رفتارهای حرفه ای با رسانه ها برای افراد در سیستم اداری استان مازندران مطلوبیتی ندارد.

و این سبک مدیریتی و ارتباط غیر حرفه ای و گزینش شده سبب می شود تا نیازهای شکل گیری ساختارهای رسانه های قدرتمند و تاثیرگذار در استان مازندران به راحتی فراهم نشود.

در همین حال، سیاست‌های کلان رسانه‌ای در کشور نیز به تمرکزگرایی تمایل دارد و شبکه‌های استانی برای پیشرفت رسانه ها را به حاشیه می‌راند.

کارشناسان اهل فن و منتقدان معتقد هستند که با اینکه با پیشرفت علم در دهه های اخیر ارتباط با مدیران و محیط ارتباطی با آنان به کلی متحول شده اما رسانه‌های محلی و استانی نتوانستند موفقیت آنچنانی داشته باشند و از رسالت اصلی خود فاصله گرفته‌اند و همچنین سبک نظام مدیریتی رسانه های استانی هم تغییر موثر و حرفه ای پیدا نکرده است.

این رویکرد هرگونه ابتکار عمل برای شکل‌گیری یک هویت رسانه‌ای مستقل و قدرتمند در سطح استان مازندران را با اخلال مواجه می‌کند.

۴- رقابت با شبکه‌های اجتماعی و تغییر ذائقه مخاطب

شکاف عمیق میان رسانه‌های سنتی و مخاطب امروزی، ضعف دیگری است که به پراکندگی قدرت رسانه ها دامن زده است.

نظرسنجی های میدانی انجام ‌شده نشان می‌دهد که بیشتر مردم رسانه‌های استان مازندران را نمی‌شناسند، اما مطالب کانال‌های خبری در فضای مجازی و اینترنتی را پیگیری می‌کنند.

این آمارها و نتایج به خوبی نشان می‌دهد که رسانه‌های رسمی استان مازندران نتوانسته‌اند جایگاه خود را در میان مردم استان به درستی تثبیت کنند و این خلأ، به گسترش شبکه‌های اجتماعی مجازی غیررسمی و فاقد پروانه و مجوز رسمی و بعضاً فاقد اعتبار دامن زده است.

در چنین شرایطی، یک امپراتوری و قدرت رسانه‌ای منسجم و تاثیرگذار در استان مازندران نه تنها نمی‌تواند شکل بگیرد، بلکه رسانه‌های موجود نیز به حاشیه رانده می‌شوند.

۵- فقدان انسجام و نگاه منطقه‌ای

در نهایت، عدم وجود یک نگاه راهبردی و منطقه‌ای در میان برخی از مدیران و فعالان رسانه‌ای استان مازندران و شکل گیری بی اعتمادی و حسادت و بدخواهی ها و تخریب های غیر منصفانه و رقابت های نا سالم، مانع از هم‌افزایی و تجمیع توان‌ رسانه ها در استان مازندران می‌شود.

در دنیای امروز و برای پیشرفت و تاثیرگذاری رسانه ای و کسب درآمدهای تبلیغاتی، حضور در کارگاه های آموزشی، تقویت انسجام و ایجاد اعتماد و انجام کار مشترک رسانه ای و تبلیغاتی در بین رسانه های استان مازندران و همکاری و همراهی صادقانه و مشترک رسانه‌ای در بین آنان یک ضرورت و الزام می باشد.

با این حال تا رفع مشکلات ساختاری در رسانه ها و تا تحقق یک امپراتوری و قدرت منسجم و تاثیرگذار رسانه ای در استان مازندران همراه با کسب درآمدهای خوب تبلیغاتی فاصله زیادی باقی مانده است.

نتیجه‌گیری

در یک جمع‌بندی کلی می‌توان گفت که نبود یک امپراتوری و قدرت رسانه‌ای منسجم در استان مازندران، حاصل نبود تعامل پیچیده‌ای از عوامل اقتصادی، مدیریتی، سیاسی و فرهنگی و نبود یک ذهنیت سالم و مثبت نگر در بین برخی از اهالی حاشیه ساز در رسانه های استان مازندران می باشد.

در جستجوهای اینترنتی در دو دهه اخیر بارها مشاهده می گردد که استانداران وقت استان مازندران از شکل‌گیری رفتارهای انحرافی و فاصله گرفتن از ارزش های اخلاقی و حرفه ای برخی افراد و در برخی از رسانه های استانی و از تخریب های رسانه ای و باج نیوزهای که هر کدام می توانند وابسته به افراد و مراکز قدرت و جریانات سیاسی باشند و به آبرو و اعتبار اهالی رسانه آسیب وارد کنند با ناراحتی سخن گفته اند.

کثرت کمی رسانه‌ها در کنار ضعف اقتصادی، مدیریت ناکارآمد، رقابت نابرابر در فضای مجازی و اینترنتی و نبود یک راهبرد واحد همکاری مشترک و کیفیت پایین رسانه ای، عملاً امکان شکل‌گیری یک قدرت رسانه‌ای بی‌نظیر را در استان مازندران سلب کرده است.

تا زمانی که این چالش‌های ساختاری همراه با علل نبودن ذهنیت سالم و مثبت نگر در بین برخی از اهالی حاشیه ساز رسانه های استان مازندران ریشه‌یابی و مرتفع نشود و در خصوص حضور برخی از افراد منفعت طلب شخصی در رسانه ها تغییر رفتار و تغییر گفتار صحیح صورت نگیرد، مازندران با وجود تمام پتانسیل‌ها و ظرفیت های بالای خود، همچنان درگیر پراکندگی و ناکارآمدی رسانه‌ای باقی خواهد ماند و از دستیابی به جایگاه شایسته خود در عرصه رسانه های منطقه ای و ملی و فراملی بازخواهد ماند.

به هر حال

در بین اهالی رسانه های استان مازندران افراد بسیار محترم و تحصیل کرده و نجیب و شریف و بدون حاشیه هم حضور دارند.

ظرفیت و پتانسیلی که رسانه های استان مازندران دارند می تواند در شکل گیری یک  قدرت رسانه‌ای منسجم و بی‌نظیر و با انجام کارهای گروهی و کسب درآمد های تبلیغاتی و با هدایت اساتید و آزادی عمل داشتن رسانه های شناسنامه دار در مطرح کردن انتقادهای اجتماعی موثر واقع شود.

اگر از این ظرفیت ممتاز و با حمایت های مدیران سیستم اداری و دادن آزادی عمل به مدیران رسانه های اخلاق مدار در خط دهی درست ذهن و افکار عمومی جامعه در رسانه های استان مازندران به درستی استفاده و هدایت گردد دیگر در مواقع خاص اجتماعی ذهن و فکر جوانان و خانواده های آنان به راحتی در تسلط رسانه های بیگانه و اتاق فکرهای پشت پرده آنان که دنبال اهداف سیاسی و منافع مالی خود هستند نخواهد بود.