مازندران – آرینا خبر – رامین حسن زاده – در محافل و نشست های کارشناسی و افکار عمومی آگاه این پرسش مطرح می باشد که: آیا حاکمیت تاریخی و تمامیت ارضی و یا تمامیت سرزمینی و یا یکپارچگی کشوری و یا یکپارچکی سرزمینی مجدد ایران بر کل سواحل خلیج فارس امکان پذیر است و این موضوع یک رویای سیاسی است یا یک ضرورت راهبردی برای ایران بزرگ؟

آیا مناطقی مانند: امارات و بحرین و ... می‌توانند بر اساس مرزهای تاریخی دوباره به قلمرو جغرافیایی ایران بازگردند؟

   رامین حسن زاده - فعال رسانه ای و مدیر مسئول آرینا خبر 

     پایگاه خبری و اطلاع رسانی ایرانیان

چالش هویت و مرز

تاریخ، نه یک خط مستقیم، بلکه زنجیره‌ای از فراز و فرودها است.

در بررسی نقشه‌های قدیمی و اسناد مربوط به دوران پیش از استعمار، شاهد هستیم که مرزهای سیاسی امروز، تفاوت بسیاری با مرزهای فرهنگی و نفوذ تاریخی و حاکمیتی ایران در منطقه خلیج فارس دارند.

سوالی که امروز در میان تحلیلگران سیاسی مطرح است و ابعاد بسیار گسترده‌ای دارد: آیا آنچه امروز تحت عنوان «امارات متحده عربی و یا بحرین و یا قطر و یا کویت و یا عمان و یا شرق عربستان و ...» شناخته می‌شوند، می‌توانند در آینده‌ای نه چندان دور، با رغبت و تمایل مردم بومی خود دوباره به ساختار قدرت قدیمی خود یعنی ایران بزرگ بازگردند؟

و این مناطق دوباره بخش‌هایی از قلمروهای تحت نفوذ تاریخی ایران و در چتر حاکمیت ملی و  یکپارچکی سرزمینی مجدد ایران می توانند قرار داشته باشند؟

 بخش اول: ریشه‌های تاریخی و شکاف‌های جغرافیایی

بسیاری از تحلیلگران معتقدند که شکل‌گیری کنونی کشورهایی به مانند: امارات متحد عربی و یا بحرین، محصول مستقیم سیاست‌های «تفرقه افکنانه» استعمار (به‌ویژه بریتانیا) در منطقه است.

در دورانی که قدرت‌های جهانی برای کنترل مسیرهای تجاری در حال بازطراحی نقشه بودند، بسیاری از مناطق با پیوندهای فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی با ایران، به شکل‌های مجزا تعریف شدند.

این «گسست تاریخی»، باعث شد که بخش‌هایی از قلمروهایی که زمانی در حاشیه حاکمیت یا نفوذ مستقیم ایران بودند، امروز به عنوان موجودیت‌های مستقل شناخته شوند.

بخش دوم: تحلیل امکان‌سنجی - آیا الحاق مجدد ممکن است؟

هنگام بررسی امکان بازگشت این مناطق به قلمرو ایران، باید از دو منظر به موضوع نگریست:

۱. منظر حقوق بین‌الملل:

در دنیای امروز، تغییر مرزهای شناخته شده و رسمی کشورها بسیار دشوار و پیچیده است.

نظام بین‌الملل بر پایه «ثبات مرزها» بنا شده و هرگونه تلاش برای تغییر آن‌ها، با مقاومت شدید جهانی روبرو خواهد شد.

بنابراین، از منظر حقوقی، سناریوی «الحاق مجدد» در کوتاه‌مدت، یک چالش قانونی عظیم است مگر آنکه مردم بومی آن مناطق تمایل و رغبت داشته باشند تا دوباره به سرزمین مادری خود ملحق شوند..

۲. منظر قدرت و ژئوپلیتیک:

اگر از منظر قدرت نگاه کنیم، بازگشت یا ادعای حاکمیت بر مناطق وسیع‌تر در خلیج فارس، مستلزم یک «تغییر موازنه قدرت» در منطقه است.

تنها در صورتی که ایران بتواند جایگاه خود را به عنوان تنها قدرت برتر و بی‌رقیب در منطقه تثبیت کند و دارای احترام ویژه در سطح دنیای سیاست جهانی شود، می‌تواند بر سر مرزهای تاریخی و استراتژیک خود با اقتدار بیشتری مذاکره کند.

بخش سوم: واقع‌گرایی سیاسی در برابر آرمان‌گرایی

واقعیت این است که بحث «الحاق مجدد» بیشتر در حوزه «آرمان‌های تاریخی» و «مطالبات ملی» تعریف می‌شود تا برنامه‌های عملیاتی دیپلماتیک.

با این حال، نباید از این بحث غافل شد، چرا که حفظ «حافظه تاریخی» از حاکمیت بر این مناطق، به ایران کمک می‌کند تا در مذاکرات بین‌المللی، از موضع قدرتمندتری برخورد کند.

هدف اصلی نباید صرفاً تغییر مرزها، بلکه باید «تثبیت نفوذ حداکثری» ایران در تمام حاشیه خلیج فارس باشد.

نتیجه‌گیری: آینده‌ای در انتظار چه است؟

در نهایت، پاسخ به این پرسش که آیا مناطقی به مانند امارات و یا بحرین و ... می‌تواند دوباره به قلمرو جغرافیایی ایران بازگردد یا خیر - در گروی تحولات بزرگ آینده و دادوستدهای سیاسی در نظم جهانی است.

روزگاری کل مناطق ساحلی خلیج فارس که امروزه تحت عنوان مثلا: امارات متحده عربی و یا بحرین و ...  شناخته می‌شوند، در طول تاریخ، همواره تحت: حمایت، نفوذ سیاسی، اقتصادی و تحت حاکمیت ملی ایران بوده‌اند و این نواحی بخشی از قلمرو جغرافیایی و استراتژیک ایران محسوب می‌شدند و حاکمیت تاریخی ایران بر کل مناطق و سواحل خلیج فارس برقرار بود.

در قرن های گذشته مثل دوران صفویه و قاجار قبایل کوچک شیخ نشین در مناطق ساحلی خلیج فارس پراکنده بودند و پیوندهای فرهنگی، تجاری، اقتصادی و حتی سیاسی و یا نظامی با ایران داشتند و بخش‌هایی از قلمرو یا نفوذ مستقیم و حاکمیت دولت مرکزی ایران بودند که نقشه‌های استعماری سبب شد تا مرزهای قدیمی و حاکمیت ایران بر این مناطق با دسیسه و نقشه های پلید تغییر کنند.

اگرچه بازپس‌گیری قلمروهای تاریخی و بازخوانی مرزهای گمشده و الحاق جغرافیایی در دنیای مدرن سناریویی بسیار دشوار است، اما آنچه ایران باید بر آن تمرکز کند، بازپس‌گیری «اقتدار حاکمیتی» است، به‌گونه‌ای که حتی بدون تغییر مرزهای رسمی، هیچ قدرت خارجی نتواند در قلمروهای تاریخی ایران، نقش‌آفرینی کند.