مازندران – آرینا خبر – رامین حسن زاده - در سال های اخیر موج نگرانکنندهای از خودکشیهای سریالی در میان دستیاران و رزیدنتهای آموزش تخصص پزشکی در کشور اتفاق افتاده که زنگ خطری جدی برای نظام سلامت کشور را به صدا درآورده است.
آمارها حاکی از آن است که این پدیده تلخ، به یک بحران ساختاری در حوزه آموزش پزشکی تبدیل شده و ریشه در عوامل پیچیده و چندوجهی دارد.
رامین حسن زاده - فعال رسانه ای و مدیر مسئول آرینا خبر
پایگاه خبری و اطلاع رسانی ایرانیان
ابعاد آماری یک بحران اجتماعی
بر اساس آمارهای اعلامشده و جستجوهای اینترنتی در سال های اخیر حداقل ۱۶ دستیار یا رزیدنت آموزش تخصصی پزشکی هر سال در کشور اقدام به خودکشی کردهاند.
این در حالی است که مطالعهای در مجله معتبر و علمی «لنست» نشان میدهد سالانه بهطور میانگین ۱۳ رزیدنت پزشکی در ایران جان خود را از دست میدهند.
با توجه به جمعیت حدود ۱۵ هزار نفری رزیدنتها و دستیاران آموزش تخصص پزشکی در کشور، نرخ خودکشی در این گروه به رقم هشداردهنده ۱۰۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسیده است.
رقمی که بیش از ۱۵ برابر نرخ خودکشی در جمعیت عمومی کشور (که حدود ۶.۵ در ۱۰۰ هزار نفر است) محسوب میشود.
انجمن علمی روانپزشکان ایران نیز تأکید کرده است که آمار خودکشی در جامعه پزشکی طی سالهای گذشته ۳.۱ تا ۵ برابر افزایش یافته است.
ریشهیابی علل خودکشی در میان دستیاران و رزیدنتهای پزشکی
فشار مضاعف بر دوش پزشکان جوان
کارشناسان و مسئولان حوزه سلامت، دلایل متعددی را برای این افزایش نگرانکننده بر میشمرند که عمدتاً به فشارهای شغلی، اقتصادی و روانی بر میگردد.
فشار کاری طاقتفرسا و ساعات شیفت طولانی
گفته می شود که حجم کار بسیار بالا و شیفت طولانی را یکی از دلایل اصلی خودکشی در میان دستیاران و رزیدنتهای پزشکی میباشد.
و برخی از رشتههای آموزش تخصصی پزشکی، بیش از ۴۰۰ ساعت در ماه بی رحمانه از رزیدنتها و دستیاران آموزشی کار میکشند و شیفتهای مداوم و مستمر ۴۰ ساعته، امری غیرانسانی اما رایج در مراکز و بیمارستان آموزشی و درمانی کشور است.
یک رزیدنت قلب و عروق در تهران و در سال دوم دستیاری، ماهانه می تواند ۱۲ شیفت ۴۰ ساعته مداوم داشته است.
ناامیدی اقتصادی و حقوق ناکافی
عدم تناسب دریافتی دستیاران و رزیدنت های آموزش تخصصی پزشکی نسبت به فعالیتهایی که انجام میدهند بسیار زیاد است.
و یک رزیدنت به تنهایی قادر به اجاره خانه در تهران و تأمین هزینههای زندگی خویش نیست.
تأخیر در پرداختهای مالی به دستیاران و رزیدنت های آموزش تخصصی پزشکی و بی توجهی به معیشت و گذران زندگی و رفاه آنان به عنوان یکی از عوامل نارضایتی و آسیب روانی به آنان می باشد.
فروپاشی روانی و کمبود حمایت
خودکشی در میان دستیاران و رزیدنت های آموزش تخصصی پزشکی کشور اغلب یک تصمیم ناگهانی نیست، بلکه نتیجه فرایندی بلندمدت شامل فرسودگی شغلی، افسردگی و فشارهای متعدد روانی است.
گفته می شود که در برخی از مراکز و بیمارستان های آموزشی و درمانی کشور- ظلم و ستم، تحقیر و بی احترامی های شایع، مرسوم، رایج و جاافتاده ای از طرف برخی از کارمندان اداری، اساتید و دانشجویان ارشد نسبت به دستیاران و رزیدنت ها پزشکی وجود دارد.
کارشنانان مطلع هشدار می دهند که ضربه نهایی که دستیاران و رزیدنت ها پزشکی را به مرز اقدام به خودکشی میرساند معمولاً بازخواست یا تنبیه غیرمنتظره و بی احترامی از سوی افرادی است که انتظار حمایت و دوستی از آنان را دارند.
در این میان، تحقیر توسط برخی از اساتید و دانشجویان سال بالایی و ترس از اشتباه کاری، فشار روانی مضاعفی را بر دستیاران و رزیدنت های آموزش پزشکی وارد میکند.
نقص در سیستم حمایت روانی
اگر چه مراکز مشاوره در دانشگاههای علوم پزشکی کشور وجود دارد، اما نگرانی از محرمانه نماندن اطلاعات و افشای اطلاعات ثبت شده در پرونده شخصی شان، باعث میشود که پزشکان جوان و دستیاران و رزیدنت های آموزش پزشکی برای دریافت کمک و حمایت های لازم، احساس امنیت نکنند و به این مراکز مراجعه نکنند.
واکنشها و هشدارها
اساتید روانپزشکی و جامعه شناسی، نسبت به افزایش آمار خودکشی در بین پزشکان نخبه جوان و دستیاران و رزیدنت های آموزش پزشکی هشدار داده و تداوم این روند را زمینهساز فروپاشی نظام سلامت در کشور می دانند.
سلامت روان دستیاران و رزیدنت های آموزش پزشکی و پزشکان جوان باید مورد پژوهش، غربالگری و بررسی اولیه قرار بگیرد.
با این وجود به نظر می رسد که اقدامات ساختاری و حمایتی بیشتری برای جلوگیری از این بحران انسانی در بین دستیاران و رزیدنت های آموزش پزشکی باید انجام شود.
